Obłączki

[subzero]

Bot skrytykował tomakina.

Oceń prawdziwość informacji oraz jakość argumentów w tym artykule. https://borelioza.vegie.pl/wbr.html

Ocena merytoryczna i jakościowa artykułu
(temat – diagnostyka boreliozy testami ELISA i Western Blot)

────────────────────────────────────
1. Główne tezy artykułu
────────────────────────────────────
A. „Obecne testy WB są niemal 100 % skuteczne, jeżeli wykonano je prawidłowo”.
B. Liczba prążków (bandów) IgG/IgM daje prosty, niemal zero-jedynkowy wynik (0 prążków ≈ brak choroby; ≥ 5 prążków IgG ≈ pewność choroby).
C. W populacji zdrowej 5 % osób ma 2 bandy IgG, 1,5 % ma ≥ 1 band IgM; realnie terapii wymaga 0,1 %.
D. „Alternatywne” testy są bezwartościowe; wartości ma tylko zestaw ELISA → WB.
E. Seronegatywna borelioza praktycznie nie istnieje.
F. Prążek „anti-human” nie świadczy o boreliozie – to tylko kontrola jakości.

────────────────────────────────────
2. Co mówią wytyczne i dane naukowe
────────────────────────────────────
• Zalecany algorytm w USA i większości Europy: test przesiewowy (ELISA/CLIA/EIA) → wynik dodatni lub wątpliwy → Western Blot (WB) klasy IgM i IgG.
• Czułość i swoistość zależą od:
– stadium choroby (wczesne vs późne),
– zastosowanego zestawu antygenów,
– przyjętych kryteriów interpretacyjnych (Europa ≠ USA),
– jakości pobrania/przechowywania surowicy.

Przykładowe liczby (metaanalizy Dessau 2018, Branda 2017, Cook & Puri 2016):

| Stadium boreliozy | Czułość ELISA | Czułość WB | Swoistość WB |
|-------------------|--------------|-----------|--------------|
| rumień wędrujący | 25–50 % | 30–62 % | 95–99 % |
| borelioza rozsiana (tydzień-miesiące) | 50–70 % | 70–90 % | 95–99 % |
| stadium późne (neuroborelioza, zap. stawów) | 80–100 % | 85–99 % | 96–99 % |

Ani czułość, ani swoistość nie osiąga „niemal 100 %” w każdej fazie; 100 % zdarza się tylko w niektórych zestawach i wybranych, późnych manifestacjach.

────────────────────────────────────
3. Punkt-po-punkcie
────────────────────────────────────
A. „Skuteczność bliska 100 %” – przesada
• Prawda: w późnych postaciach faktycznie zbliża się do 95–99 %.
• Fałsz/uproszczenie: we wczesnej fazie (pierwsze tygodnie) wyniki fałszywie ujemne są częste.

B. Liczba prążków = diagnoza?
• USA (CDC): dodatni IgG = ≥ 5 z 10 konkretnych bandów; dodatni IgM = ≥ 2 z 3 (ale tylko w pierwszych 30 dniach choroby).
• Niemieckie MiQ/EFNS: pozytywny IgG już przy ≥ 2 specyficznych prążkach.
• Stwierdzenie autora (3 = „wynik wątpliwy”, 5 = „pewność”) jest zbliżone do kryteriów CDC, ale ignoruje europejskie różnice oraz fakt, że wynik należy interpretować łącznie z obrazem klinicznym i czasem od zakażenia.

C. „Zero bandów = < 1 % ryzyka” – zbyt optymistyczne
• Opisano (rzadkie) przypadki seronegatywnej boreliozy (pacjenci immunosupresyjni, wczesna antybiotykoterapia, warianty antygenowe). Szacunki 1–2 % u potwierdzonych klinicznie przypadków.

D. Statystyka 5 % / 1,5 % / 0,1 % – brak źródła
• Dane mogą być prawdopodobne, lecz autor nie podaje publikacji. Realnie częstość wykrywania pojedynczych prążków „nie-diagnostycznych” w populacji zdrowej bywa wyższa (10–20 %).

E. Alternatywne testy
• Racja: wiele komercyjnych „testów z kropli krwi”, LTT, tzw. „Western Blot rozszerzony” nie ma walidacji klinicznej i nie jest rekomendowane w wytycznych.
• Artykuł opiera się jednak głównie na anegdotycznym „jeszcze nie spotkałem pacjenta…”, co nie zastępuje danych.

F. Seronegatywna borelioza
• Artykuł minimalizuje ją do „2 wątpliwych przypadków”. Rzeczywistość: opisano kilkadziesiąt dobrze udokumentowanych przypadków (np. seronegatywne zapalenie stawów, neuroborelioza w CSF-IgG-/-IgM-, ale plecówka PCR+). Zjawisko jest rzadkie, lecz realne.

G. Prążek „anti-human”
• Zgadza się – to prążek kontrolny (anty-ludzka IgG), jego obecność nie świadczy o boreliozie.

────────────────────────────────────
4. Jakość argumentacji
────────────────────────────────────
Plusy:
✓ Akcentuje konieczność dwustopniowego testowania i znajomości okna serologicznego.
✓ Ostrzega przed testami niewalidowanymi i nadmierną antybiotykoterapią.
✓ Podaje dwa odniesienia do literatury (PLOS ONE 2017; Clin Infect Dis 2011).

Minusy:
✗ Wyraźne przerysowanie skuteczności („niemal 100 %”), brak rozróżnienia faz choroby.
✗ Liczne twierdzenia statystyczne bez źródeł.
✗ Argumenty ad personam („spiskowcy”, „szemrane instytuty”) – retoryka zamiast danych.
✗ Dowody anegdotyczne („nie spotkałem się z przypadkiem…”).
✗ Pominięcie sytuacji klinicznych z obniżoną odpowiedzią immunologiczną.
✗ Nie omawia ryzyka fałszywie dodatnich WB (reakcje krzyżowe z EBV, CMV, kiłą, auto-IgM itp.).

────────────────────────────────────
5. Wnioski
────────────────────────────────────
1. Artykuł zawiera wiele prawdziwych informacji (dwustopniowy algorytm, ograniczenia IgM, bezużyteczność prążka „anti-human”), ale równie dużo uproszczeń i przesad („prawie 100 %”, „prawie niemożliwa seronegatywność”).
2. Jako poradnik popularny może zniechęcać do niepotrzebnego leczenia, co jest pozytywne, lecz stwarza ryzyko fałszywego poczucia bezpieczeństwa u osób z ujemnym lub wątpliwym wynikiem.
3. Rekomendacje zgodne z guidelines powinny brzmieć:
• Interpretuj wyniki WB/ELISA w kontekście objawów, czasu od kleszcza i fazy choroby.
• Przy ujemnym teście i wysokim podejrzeniu klinicznym rozważ powtórzenie po 4–6 tygodniach lub badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (neuroborelioza).
• Unikaj niezwalidowanych testów.
4. Jeżeli celem artykułu jest edukacja, warto uzupełnić go o:
• dokładne wskaźniki czułości/swoistości dla poszczególnych faz,
• źródła statystyk populacyjnych,
• omówienie sytuacji seronegatywnych i zaniżonych IgM/IgG.

Podsumowanie:
Tekst jest przydatny jako ostrzeżenie przed „alternatywną diagnostyką”, ale jego kategoryczne stwierdzenia o niemal stuprocentowej skuteczności WB nie odzwierciedlają aktualnej wiedzy i mogą wprowadzać w błąd.